kl kz



>
Болезни глаз у человека. Известные болезни глаз лечение. Болезни глаз симптомы. Лечение простуды в домашних условиях. Самое быстрое лечение простуды. Простуда лечение лекарства. Хороший стоматолог отзывы. Самый добрый стоматолог отзывы. Ассоциация стоматологов отзывы. Занятия йогой дома. Быстрая йога для начинающих дома. Как правильно заниматься йогой дома. Обертывание в домашних условиях. Быстрое обертывание живота в домашних условиях. Обертывание в домашних условиях рецепты. Наборы спортивного питания. Вкусная спортивное питание для набора массы. Спортивное питание оптом. Как избавиться от перхоти. Хороший шампунь от перхоти отзывы. Как избавиться от перхоти навсегда. Зеленый чай для похудения. Главные свойства зеленого чая. Можно ли пить зеленый чай.
Шығыс Қазақстан Интернетте
Мәдениеті мен өнері
Туристерге
Тарих беттерінен
Маңызды оқиғалар
«Туған өлкем – тұнған тарих» дәрістер циклы
ШҚО ауылдарының тарихы
Өскемен жайлы не білесіз?
Өскемен қаласының тарихы
Өскемен қаласындағы көшелер тарихы
Ескерткіштер
Аудан паспорттары
Шығыс Қазақстан облысы
Шемонаиха ауданы
Өскемен қаласы
Риддер қаласы
Алтай ауданы
Глубокое ауданы
Зайсан ауданы
Катонқарағай ауданы
Күршім ауданы
Самар ауданы
Тарбағатай ауданы
Ұлан ауданы
Алтын Алтай фольклоры
Алтай аңыздары
Шығыс Қазақстанның музыкалық мұрасы
Шығыс Қазақстанның әдеби мұрасы
Өлке табиғаты
Табиғи қорықтар
Табиғи ресурстар
Шығыс Қазақстанның 25 ғажайып орны
Шығыстың шипажайлары
Барлық-Арасан шипажайы
«Баян» шипажайы
Рахман қайнары
Уба шипажайы
Киелі орындар
Берел қорымы
Қоңыр әулие үңгірі
Шілікті алқабы
Ашутас
«Алаш арыстары» үйі (Семей қ.)
Семей полигоны құрбандарына арналған «Өлімнен де күшті» монументі (Семей қ.)
Ф.М. Достоевскийдің әдеби-мемориалды үйі (Семей қ.)
«Абай-Шәкәрім» мемориалдық кешені
Қозы Көрпеш пен Баян сұлу мазары
Мұзтау
Абылайкит
Өлкетану альманағы
Өлкетану альманағы 2024
Өлкетану альманағы 2023
Өлкетану альманағы 2022
Өлкетану альманағы 2021
Өлкетану альманағы 2020
Өлкетану альманағы 2019
Өлкетану альманағы 2018
Өлкетану альманағы 2017
Өлкетану альманағы 2016
Өлкетану альманағы 2015
Өлкетану журналы 2014
Өлкетану альманағы 2013
Әріптестеріміздің шығармашылығы
Геология
Өлке зерттеушілері
Тарих. Этнография. Мәдениет
Қаламгерлер жайында
Білім беру
Ономастика
Дін
Шығыс Қазақстан соғыс жылдарында
Соғыс балалары
Кеңес Одағының батырлары
Ардагерлер еске алады
Соғысқа қатысушылар
Партизандар қозғалысы
Тылдағы аналар
Тылдағы ерен еңбек
30 - Гвардиялық дивизия
Брест қамалын қорғауға қатысқан шығысқазақстандықтар
Еңбек армиясы
ҰОС жылдарында (1941-1945) ЕҢБЕК АРМИЯСЫ қатарында болған шығысқазақстандықтар
Бейнетоптама
Мультимедиялық топтама
Шығыс Қазақстанның әдеби және есте қаларлық орындары
Қ. Мұхамедханов: библиографиялық көрсеткіш
Виртуалды көрмелер

linka

(1889-1972)

Zhondibaiuly sarsenbi

Менің атам - Жөндібай Жандосұлы жеті атасынан бері дәулеті үзілмеген тұқымның тұяғы. Өз кіндігінен тараған алты ұл, алты қызды ержеткізіп тамырын тереңге бойлатып, жапырағын кеңге жайған ұрпақты адам болыпты. Алланың жазғанына кім тосқауыл болған, әуелі әкесі Жөндібай, артынша Іргебай, Сетербай, Мұстафа, Нұрбапа деген төрт бірдей ағалары қайтыс болып, отбасына арқау болу – кенжесі Сәрсенбінің пешенесіне жазылыпты.

Атам ауыл молдасынан ескіше сауатын ашқан көзі ашық, көкірегі ояу, не істесе де әуелі жетесіне жеткізе кесіп-пішіп, талғам таразысынан өткізіп барып, ғана іске кірісетін ақылды адам еді. Небәрі 15 жасында ат әбзелдерін жасайтын, қалып шауып етік тігіп, ағаштан түйін түйген шеберлігімен, ер тұрман жасайтын іскерлігімен елге танылады.

Атам қара күшке де мығым еді. Ол үнемі «Жігітке жеті өнер де аз» деген халықтың қанатты сөзін жиі айтатын. Айтып қана қоймай , осы сөзін ісімен де, күшімен де растай білген адам еді. Танымал палуан болған.

Атамыз Көккөл кенішінде еңбек армиясында болды. Көккөл кенішінде вольфрам мен молибден кенін өндіретін. Кен тастан басқа түгі жоқ. Жоғарғы лагерьде (көбіне Тау деп аталатын) өндірілсе, Төменгі лагерь - сол жағы «Мұзтау», оң жағы «Үшкір тау». Шығысы «Тау», батысы «Ой» деп аталатын. Бригадир әкемді Жоғарғы Лагерьдегі кенішке қажетті тіреуіш (креп) дайында, көмір жақ деп сонда жібереді. Көктегі тәңірден жердегі әмір артық болып тұрғанда қарсы келу қайда? Өз күшіне сеніп, жанына ешкімді алмай, төренің түртпегін, біргәдірдің билігін күтіп отырмай-ақ жыл он екі ай апталық, жылдық еңбек демалыстары дегенді білмей, ауыр да бейнетті еңбектен қаймықпай күндіз түні қу жанына әмір бермей жұмыс істеді. Еңбегіне лайық баға да іздемеді. Бұлт ілінсе болды апталап төгетін ақ жаңбырға, езіліп жатқан ми батпаққа, қыста метрлеп жауатын қарға, қыс бойы түсетін қар көшкіндеріне де қарамай ағаш жығып, көмір жақты. Көмір жағу үшін тереңдігі 2 метр, ені 3 метр, ұзындығы 5-6 метр ор қазып, екі жақтауына ұзыннан ұзақ екі дөңбек салып, үстін бір қатар қу дөңгелектермен және жуандығы 1-1,5 метрдей жас қарағай бөренелермен толтырады. Бетін қалыңдығы жарты метрдей топырақпен жауып, әр жерін тесіп түтін шығып, ауа кіретіндей саңылаулар жасайды. Онан соң сыртта тамыздықты маздатып от жағып, ордағы ағаштардың астындағы қуысқа итеріп түсіріп от алдырды. Орға көмілген ағаштар толық жанып біткенше ұстайды. Жанып бітерде ойылған жерлерді топырақпен қосымша жауып отырмаса, көмір күл болып кетеді. Әбден даяр болған кезде көмірді қазып сыртқа шығарып, су сеуіп сөндіреді. Аздаған ұшқын қалса көмір қайта тұтанып, күлге айналып кетуі мүмкін. Сондықтан жағу кезінде де, жанып біткен соң да көмірді күндіз түні күзетеді.

Ағашты балтамен жығып, бұтарлайды. Ағашты жығып, 2,5 метрден тураған соң жазда тәшкемен, қыста шанамен көмір жағатын жерге тасиды. Қыста қалың қарды күреп, алдын ала жол салады. Бұл тоқталмайтын, жарты ай сайын айналып келіп отыратын үрдіс еді. Өйткені кеніштегі қайларды ұштауға көмір, кеніштің үңгімелеріне тірейтін тіреуіш, отқа жағатын отын болмай қалса, кеніштің жұмысы тоқтап қалтын. . Сталиннің кезінде өндірісті мұндай күйге душар қылған адамды «халық жауы» соттатып жіберетін.

Көккөлдің қысы да ерекше еді. Тамыз айының аяғында ақ көрпесін айқара жамылып, маусым айының басына дейін тапжылмай жататын да қоятын. Бір бораны бір боранына ұласып, қапалақтап жауған қар айналаны ақ мамыққа орап тастайтын. Үсті үстіне төпелеп жауған қардан көрші үйдің шатыры да көрінбей, осы жерде тіршілік иесі бар-ау дегізіп, мұржаларынан ширатыла ұшқан түтіні ғана белгі беретін. Жұмалап жауған қар басылып, күн айықса ақ болды, сақылдаған сары аяз қысып әкететін. Осындай адам төзгісіз жағдайда еңбек етіп, еңбегін бұлдамаған қаншама еңбек армиясының ерлері бар? Олардың еңбегі еш, тұзы сор болып, 80 жыл бойына ешкім естеріне алған да жоқ еді. Бірақ төр Алтайдың тумасы Сәрсенбі Жөндібаевтың ұлы Халел «Өткен өмір, жалғасқан ғұмыр» атты кітабында әкесі Сәрсенбі Жөндібайұлы туралы жазып кетті. Аға ұрпақ өкілдерінің жанкешті ерлігі, жеңіске деген сенімі келер ұрпақты отансүйгіштікке, төзімділікке баулиды.

Биылғы жылы облыстық А. С. Пушкин атындағы кітапхана «еңбек армиясы» атты жобаны іске қосып, өмір бойы ескерусіз қалған менің әкем сияқты азаматтарды еске алып жатқаныңа көп рахмет.

Естелікті ұсынған немересі Сәрсембі Оразбек Халелұлы.

                                                                                        

М.О. Әуезовтың өмірі мен шығармашылығына байланысты викторина біліміңді тексер

Викторина!

pllinkz

А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан облыстық кітапханасы

шығыс қазақстан әдеби картасы

Шығыс Қазақстан танымал есімдер

addressbook001

addressbook002

© А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан Облыстық Кітапханасы | Восточно-Казахстанская областная библиотека имени А.С. Пушкина. 1998-2024
Besucherzahler
счетчик посещений