kl r



>
Как правильно класть плитку. Как класть плитку на стену быстро. Класть плитку своими руками. Как выбрать ламинат для квартиры. Какой лучше выбрать ламинат сегодня. Какого цвета выбрать ламинат. Как правильно клеить обои. Как клеить обои на потолок вертикально. Как правильно клеить углы обоями. Интересные самоделки своими руками. Качественные самоделки своими руками фото. Самоделки для дома своими руками. Как сделать потолок в доме. Чем лучше утеплить потолок дома на сегодняшний день. Утепление потолка дома своими руками. Бизнес идеи с минимальными вложениями. Успешные идеи малого бизнеса с нуля. Прибыльные бизнес идеи. Как сделать мебель своими руками. Сделать деревянная мебель своими руками. Сделать мебель своими руками видео. Опалубка для фундамента. Как сделать опалубку для фундамента быстро. Опалубка для фундамента купить.
Восточный Казахстан в Сети
Культура и искусство ВКО
Туристу
Историческое краеведение
Значимые события
История сёл ВКО
История улиц Усть-Каменогорска
Памятники Усть-Каменогорска
Паспорт региона
Восточно-Казахстанская область
Усть-Каменогорск
Риддер
Район Алтай
Глубоковский район
Зайсанский район
Катон-Карагайский район
Курчумский район
Самарский район
Тарбагатайский район
Уланский район
Шемонаихинский район
Фольклор Золотого Алтая
Легенды ВКО
Музыкальное наследие ВКО
Фольклорные сборники
Природа
Природные ресурсы
Заповедные места
Уникальные места
Сакральная география ВКО
Ашутас
Пещера "Коныр Аулие"
Шиликтинская долина
Белуха
Мавзолей Ыргызбай Досканулы
Берель
Дом «Алаш арыстары»
Литературно-мемориальный музей Ф.М. Достоевского города Семей
Мемориальный комплекс «Абай-Шакарим»
Монумент «Сильнее смерти»
Мавзолей Козы Корпеш и Баян Сулу
Мавзолей Енлик - Кебек
Ак-Баур
Абылайкит
Святилище Сарыколь
Краеведческий альманах
Краеведческий альманах 2024
Краеведческий альманах 2023
Краеведческий альманах 2022
Краеведческий альманах 2021
Краеведческий альманах 2020
Краеведческий альманах 2019
Краеведческий альманах 2018
Краеведческий альманах 2017
Краеведческий альманах 2016
Краеведческий альманах 2015
Краеведческий альманах 2014
Краеведческий альманах 2013
Геология
Достопримечательности и памятники края
Исследователи края
История.· Этнография.· Культура
О тех, кто пишет
Образование
Ономастика
Религия
Искусство
Восточный Казахстан в годы войны
Герои Советского Союза
Партизаны подпольщики
Участники трудовой армии
В тылу как в бою
30-ая Гвардейская дивизия
Воспоминания о войне
Статьи "Восточный Казахстан в годы ВОВ"
Участники обороны Брестcкой крепости - восточноказахстанцы
Восточноказахстанцы в Трудовой Армии в период ВОВ (1941-1945)
Видеоколлекция
Восточный Казахстан литературный
Литературное объединение «Звено Алтая»
Фестивали и чтения
От первого лица
Литературные и памятные места Восточного Казахстана
Виртуальные выставки
К. Мухамедханов: библиографический указатель

аблайкит

Абылайкит – бұл Ұлан ауданында орналасқан XVII ғасырдағы будда монастырі.

1654 жылы Қалба жотасында Абылайкит будда ғибадатханасы салынды. Оның үйінділері 1654 жылғы сәулет өнерінің ескерткіші болып саналады. Ертісablaykit 2.jpg өзенінің сол жағалауы мен Қалба сілемдерінің басым бөлігі Абылайкиттің негізін қалаушы - Абылай тайшының иелігінде болған. Ғибадатхана тіктөртбұрышты платформада орналасқан. Қабырғалары тастан қаланып көтерілген үлкен ғибадатхананың кітапханасы болған. Монастырь біздің заманға дейін алғашқы кейпінде сақталмаған. «Бұл ерекше әдемі әрі ұлы ғимарат болды. Бұл халықаралық деңгейдегі ескерткіш. Біз ғибадатхананы толығымен қалпына келтіре аламыз. Ол барша әлем туристерінің назарын аудартатыны сөзсіз. Осында Қытай мен Кореяның өкілдері тәу етуге келетін болады», – деді «Алтай – түркі әлемінің алтын бесігі» атты форум барысында тарих ғылымдарының докторы Карл Байпақов. Ескерткіш Ұлан ауданы, Никитинка ауылынан 15 шақырым жерде Аблакетка өзені бойында орналасқан. Осындай ғибадатханалардың пайда болуын 17 ғасырда ойрат феодалдарының басып алған жерлерге жүргізген саясатымен және Ресейден Қытайға шығатын сауда жолдарына бақылау орнатумен түсіндіруге болады.  ШҚО өлкесіне келген көптеген зерттеушілерді жоңғарлардың «Абылайкит» бекініс-монастрі қызықтырды. Бұл бекіністің құрылысы туралы алғаш рет Абылай ханның қыстағында қыстап шыққан Федор Байков хабарлаған-ды. 1735 жылы орыс геодезисі Василий Шишков ғибадатхананың сұлбасы мен алғашқы жоспарын жасады. Осы жерде Петербургтегі Азиаттар мұражайының алғашқы жәдігерлерін құрған қолжазбалар табылды. Бекініс қабырғалары граниті басым сланцті плиталардан өрілген. Бекіністің солтүстік-шығысында терең үңгір іспетті қуыс бар. Мұнда ұзақ от жағылғандығын көруге болады. Қабырғасы тегістелген. Бақылау пунктінің нобайына келеді. Сақталған қабырғалар биіктігі 2 метрге жетеді. Қабырғалардың 3 метр болғандығы байқалады, оны гранитті ірі тастардан салынған жанындағы екі метрлік биіктіктен топшылауға болады. Абылайкит XVII ғасырдың 50-60-жылдарының ортасындағы будда құндылықтарын сақтайтын ірі діни орталық болған. 1720 жылы ғибадатхана үйінділері арасынан будда иконалары, әр түрлі құдайлардың мүсіндері табылған. XVIII ғасырдың басында будда ғибадатханасы аумағынан жауынгер  мүсініндегі шырағдан, жауынгер мүсініндегі ыдыс, құдай-ананың мүсіні сынды қола заттар табылған. Абылайкиттен табылған лжалардың хронологиялық шегі V-VІ ғасырдан XVI-XVIII ғасыр аралықтарын қамтиды. Бұл осы өңірдің Ұлы Жібек жолының торабы болғандығының көрінісі. Жазба деректер мен археологиялық қазба жұмыстары - Абылайкит лама ғибадатханасының, қазақ елінің Орта және Таяу Шығыс елдерімен саяси және мәдени байланыстарының болғандығын көрсетеді. Ғибадатхананың суреттері мен сипаттамасы алғаш рет ғылыми экспедиция мүшелері Г. Ф. Миллер, П. Паллас және саяхатшылар Е. Мейер, П. Чихачевичтердің еңбектерінде кездеседі. 2017 жылдан бері Карл Байпақовтың басшылығымен ғылыми экспедиция Абылайкит ғибадатханасын қайта қалпына келтіре бастады. Абылайкит бекініс-ғибадатханасы Өскеменнің оңтүстік-шығысынан 70 шақырым жерде орналасқан.

 

Әдебиет

 Алтай-түркі әлемінің алтын бесігі [Текст] : халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары 26-27 тамыз 2013 жыл. 2 - часть = Материалы международной научно-практической конференции "Алтай-Золотая колыбель тюркского мира" 26-27 августа 2013 года. - Өскемен : Б. и., 2013. - 323 с.

 Алтайдан Каспийге дейін = От Алтая до Каспия [Мәтін] : қазақстанның табиғи, тарихи және мәдени ескерткіштері мен көрнекті орындарының атласы.Т. 1 : Шығыс, Солтүстік және Орталық аймақтар = Восточный, Северный и Центральный регионы. - Алматы : 2011. - 584 б.

© А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан Облыстық Кітапханасы | Восточно-Казахстанская областная библиотека имени А.С. Пушкина. 1998-2024
Besucherzahler
счетчик посещений